ابر هوش مصنوعی (ASI) چیست؟

هوش مصنوعی برتر (ASI) یک سیستم فرضی مبتنی بر نرم‌افزار با قدرت‌های فکری فراتر از انسان در طیف گسترده‌ای از دسته‌ها و زمینه‌های فعالیت است. یک سیستم ASI هنوز وجود ندارد و در حال حاضر فقط در حد تئوری است.

هوش مصنوعی معمولی به طور فزاینده‌ای بخشی از زندگی روزمره ما در سیستم‌هایی مانند دستیاران مجازی، سیستم‌های خبره و اتومبیل‌های خودران است. با این وجود، فناوری هوش مصنوعی در روزهای اولیه توسعه خود است. سیستم‌ها از نظر توانایی‌هایشان متفاوت هستند، اما همه سیستم‌های فعلی نمونه‌هایی از هوش مصنوعی ضعیف یا محدود هستند. آنها سیستم‌هایی با عملکرد بالا هستند که هوش انسانی را تکثیر و حتی از آن پیشی می‌گیرند، اما فقط برای اهداف مشخص و تعریف شده. برای اینکه یک مدل ASI در نظر گرفته شود، باید در طیف وسیعی از وظایف در سطح بسیار بالایی از توانایی انسان فراتر رود.

هوش مصنوعی مصنوعی (ASI) همچنین به عنوان ابرهوش مصنوعی یا هوش مصنوعی فوق هوشمند شناخته می‌شود. از لحاظ تئوری، قابلیت‌های برتر ASI در بسیاری از رشته‌ها و صنایع کاربرد خواهد داشت و شامل شناخت، هوش عمومی، توانایی‌های حل مسئله، مهارت‌های اجتماعی و خلاقیت می‌شود.

دانشمندان فکر می‌کنند اولین قدم در توسعه فناوری فوق هوشمند، ایجاد هوش عمومی مصنوعی است. AGI یک سیستم هوش مصنوعی است که می‌تواند هر کاری را که انسان می‌تواند با همان قابلیت‌ها انجام دهد، انجام دهد. برخی از برنامه‌های هوش مصنوعی وجود دارند که در یک حوزه شناختی از انسان برتر هستند، مانند برنامه کامپیوتری شطرنج فریتز. با این حال، امروزه هیچ برنامه فوق هوشمندی وجود ندارد که از هر نظر از انسان برتر باشد.

هدف پشت ASI، پیشی گرفتن از ظرفیت شناختی انسان است که توسط محدودیت‌های شیمیایی و بیولوژیکی مغز انسان محدود شده است. ASI در بسیاری از زمینه‌ها، از جمله علوم، امور مالی، تجارت، مراقبت‌های بهداشتی، کشاورزی و سیاست، کاربرد خواهد داشت. با این حال، توسعه‌دهندگان و محققان هنوز قابلیت‌های ASI را نشان نداده‌اند. بسیاری از کارشناسان در مورد وجود آن تردید دارند. کارشناسان همچنین نگرانی‌هایی را مطرح کرده‌اند که می‌تواند تهدیدی برای بشریت باشد.

خلق نظری ابررایانه‌ها و سایر سیستم‌های فوق هوشمند در آینده، گاهی اوقات به عنوان تکینگی فناوری شناخته می‌شود. در این سناریو، یکی از نتایج بالقوه، اضافه شدن ابرهوش به مغز انسان است.

ایجاد ASI موضوعی بسیار نظری و پیچیده است. از آنجا که هنوز به آن دست نیافته‌ایم، محققان هوش مصنوعی دقیقاً نمی‌دانند که ASI چگونه ساخته خواهد شد. ایجاد آن نیازمند پیشرفت‌های قابل توجه در فناوری هوش مصنوعی و دستیابی به AGI است. با این حال، بسیاری از محققان معتقدند که ایجاد ASI اجتناب‌ناپذیر است.

ایجاد ASI به نوآوری مداوم در قابلیت‌های موجود هوش مصنوعی در فناوری‌های زیر بستگی دارد:

مدل‌های زبانی بزرگ. این مدل‌های زبانی از الگوریتم‌های پردازش زبان طبیعی (NLP) برای تکثیر زبان طبیعی انسان استفاده می‌کنند. مدل‌هایی مانند GPT-4 از OpenAI و BERT از Google می‌توانند داده‌های متنی را خلاصه کنند، با انسان‌ها مکالمه کنند، مقاله تولید کنند و از دستورات ساده، تجسم ایجاد کنند. ASI برای مکالمه و تولید محتوا به این نوع مدل‌ها نیاز خواهد داشت.

هوش مصنوعی چندوجهی. مدل‌های یادگیری عمیق مانند NLP، بینایی کامپیوتر و مدل‌های صوتی فقط به یک نوع داده نگاشت می‌شوند. برنامه‌های هوش مصنوعی چندوجهی، تصاویر، متن، گفتار و سایر انواع داده‌ها را ترکیب می‌کنند. به عنوان مثال، فناوری OpenAI می‌تواند تصاویر را بر اساس پیام‌های متنی کاربر تولید کند. ASI باید بتواند همه روش‌ها را ترکیب کند.

شبکه‌های عصبی. شبکه‌های عصبی نوعی نرم‌افزار یادگیری عمیق هستند که بر اساس عملکرد نورون‌ها در مغز انسان عمل می‌کنند. این شبکه‌ها چندین عملکرد را به صورت موازی یا در ردیف‌های مرتب پردازش و اجرا می‌کنند. محققان هوش مصنوعی با شبیه‌سازی عملیات مغز انسان، امیدوارند که در نهایت به سطوح شناخت انسان در شبکه‌های عصبی دست یابند و سپس این قابلیت‌ها را حتی بیشتر تکامل دهند.

محاسبات نورومورفیک. این رویکرد از سخت‌افزاری استفاده می‌کند که بر اساس ساختارهای عصبی و سیناپسی مغز انسان است. رایانه‌های نورومورفیک قدرت محاسباتی بیشتری نسبت به رایانه‌های سنتی و شبکه‌های عصبی تولید می‌کنند. آنها همچنین می‌توانند داده‌ها را در همان نورون پردازش و ذخیره کنند، به جای اینکه برای هر کدام به مناطق جداگانه نیاز داشته باشند. بسیاری از محققان فکر می‌کنند که قدرت محاسباتی، انعطاف‌پذیری و تحمل خطای محاسبات نورومورفیک باعث می‌شود که احتمالاً در سیستم‌های هوش مصنوعی آینده نقشی ایفا کند. الگوریتم‌های تکاملی. الگوریتم‌های EA بر اساس انتخاب طبیعی و تکامل داروینی مدل‌سازی شده‌اند. در رابطه با ASI، یک رویکرد EA شامل تولید انبوهی از سیستم‌های هوش مصنوعی و انتخاب مدل‌های با بهترین عملکرد برای ادامه با نسل بعدی است. این سیستم‌ها قابلیت‌ها و عملکرد خود را بین هر دوره انتخاب بهبود می‌بخشند، با هدف اینکه در نهایت از طریق رقابت به ASI تکامل یابند.

برنامه‌نویسی مبتنی بر هوش مصنوعی. برنامه‌نویسی تولید شده توسط سیستم‌های هوش مصنوعی ممکن است روزی منجر به پیشرفت در تولید کد هوشمند شود و حوزه و ظرفیت‌های هوش مصنوعی را بیش از پیش ارتقا دهد.

اختراعات تولید شده توسط هوش مصنوعی. مانند برنامه‌نویسی مبتنی بر هوش مصنوعی، اینها اختراعاتی هستند که توسط سیستم‌های هوش مصنوعی ایجاد شده‌اند. محققان امیدوارند که سیستم‌های هوش مصنوعی که به طور فزاینده‌ای پیشرفته می‌شوند، اختراعات منحصر به فرد، مفید و خلاقانه‌ای را ارائه دهند که قابلیت‌های هوش مصنوعی را بهبود بخشد.

ادغام. بسیاری از سیستم‌های هوش مصنوعی موجود ایزوله هستند و هنوز با یکدیگر ادغام نشده‌اند. در نهایت، قابلیت‌های هوش مصنوعی در سیستم‌های یکپارچه همگرا خواهند شد. این امر برای دستیابی به ASI ضروری است.

شبیه‌سازی کل مغز. این روش که با نام آپلود ذهن نیز شناخته می‌شود، شامل اسکن کل ساختار مغز انسان و نقشه‌برداری از اتصالات عصبی دقیق آن است. هدف، ایجاد یک نسخه دیجیتالی از مغز است که از توانایی‌های انسانی برخوردار باشد.

ایمپلنت‌های مغزی و ذهن‌های جمعی؛ این رویکرد شامل استفاده از فناوری‌های پوشیدنی است—مانند آنچه توسط شرکت «نورالینک» (Neuralink) متعلق به ایلان ماسک توسعه می‌یابد—که در حال کار بر روی ایمپلنت‌های مغزی برای انسان‌هاست. این تراشه‌ها طی یک عمل جراحی در مغز انسان کاشته می‌شوند و با ساختار مغز یکپارچه می‌گردند تا جنبه‌هایی نظیر عملکرد، شناخت، هوش و خلاقیت را ارتقا دهند. این روش از طریق دستیابی به یک «تکینگی» (Singularity) میان انسان و فناوری، منجر به ظهور «ابر هوش» (Superintelligence) خواهد شد.

محققان و دانشمندان حدس می‌زنند که این مزایا می‌تواند شامل موارد زیر باشد:

بهبود حل مسئله. هوش مصنوعی قادر خواهد بود داده‌های بسیار بیشتری را نسبت به انسان‌ها در سطحی سریع‌تر و دقیق‌تر پردازش و تجزیه و تحلیل کند. این هوش مصنوعی می‌تواند تصمیمات بهتری بگیرد و مسائل پیچیده را در بسیاری از زمینه‌های مطالعاتی و صنعتی، از جمله سیاست، تحقیقات علمی، مراقبت‌های بهداشتی و مالی، حل کند.

کارایی و بهره‌وری بیشتر. هوش مصنوعی، وظایفی را که در حال حاضر توسط انسان‌ها انجام می‌شود، از حل مسائل ریاضی گرفته تا خنثی‌سازی بمب، خودکار می‌کند. همچنین مزایای هوش مصنوعی را بهبود می‌بخشد و منجر به خطاهای انسانی کمتر و افزایش ایمنی، امنیت، بهره‌وری و کارایی می‌شود.

به صورت ۲۴ ساعته و ۷ روز هفته در دسترس است. این سیستم‌ها برخلاف انسان‌ها، در هر ساعت از شبانه‌روز و حتی در تعطیلات برای استفاده در دسترس خواهند بود.

نوآوری و پیشرفت. کارشناسان پیش‌بینی می‌کنند که هوش مصنوعی خلاق‌تر از انسان‌ها خواهد بود. این سیستم‌ها قادر خواهند بود راه‌حل‌هایی برای مسائلی که انسان‌ها نمی‌توانند به آنها فکر کنند، ایجاد کنند و تقریباً در هیچ زمینه‌ای از انسان‌ها نوآوری بیشتری داشته باشند و منجر به کیفیت زندگی بهتری برای انسان‌ها شوند. این شامل درک بهتر فیزیک جهان، حل چالش‌های فنی سفرهای بین ستاره‌ای و مستعمرات در سیارات مختلف، کشف درمان‌ها و داروهای جدید برای بیماری‌ها و طولانی‌تر کردن عمر انسان می‌شود.

پیشرفت‌های پزشکی. هوش مصنوعی می‌تواند به حل مشکلات پیچیده در مراقبت‌های بهداشتی کمک کند، که می‌تواند منجر به کشف داروها و واکسن‌های جدید نجات‌بخش شود.

کدنویسی و اشکال‌زدایی. هوش مصنوعی می‌تواند نرم‌افزارهای جدید را به سرعت کدنویسی و اشکال‌زدایی کند.

دانشمندان در مورد خطرات زیر مرتبط با توسعه هوش مصنوعی هشدار می‌دهند:

غیرقابل پیش‌بینی بودن و از دست دادن کنترل. از آنجا که یک سیستم هوش مصنوعی قابلیت‌هایی فراتر از انسان‌ها خواهد داشت، ممکن است به شیوه‌هایی رفتار و عمل کند که انسان‌ها نمی‌توانند پیش‌بینی یا درک کنند. این سیستم‌ها همچنین می‌توانند خود را بهبود بخشیده و اصلاح کنند، به این معنی که می‌توانند به طور بالقوه فناوری خود را به شیوه‌هایی تغییر دهند که انسان‌ها نمی‌توانند درک یا کنترل کنند. توانایی‌های شناختی برتر هوش مصنوعی می‌تواند خطرات وجودی برای انسان‌ها ایجاد کند، مانند سیستمی که کنترل سلاح‌های هسته‌ای را به دست می‌گیرد و انسان‌ها یا تمام حیات روی زمین را از بین می‌برد.

بیکاری. هوش مصنوعی بسیاری از مشاغل انسانی را خودکار می‌کند و احتمالاً منجر به بیکاری در میان گروه‌های عظیمی از کارگران و همچنین ایجاد آشفتگی اقتصادی و سیاسی می‌شود.

تسلیحاتی‌سازی. قابلیت‌های هوش مصنوعی می‌تواند قدرت مخرب سلاح‌های نظامی و جنگ را به طور قابل توجهی بهبود بخشد. امنیت سایبری، برنامه‌نویسی و نفوذ سیاسی مبتنی بر هوش مصنوعی می‌تواند به شیوه‌هایی تکامل یابد که به انسان‌ها آسیب برساند. علاوه بر این، دولت‌ها، شرکت‌ها و سایر سازمان‌های شرور می‌توانند از این فناوری برای اهداف مضر برای بشریت، مانند جمع‌آوری حجم زیادی از داده‌های شخصی یا تداوم تعصبات و تبعیض از طریق الگوریتم‌های مغرضانه، سوءاستفاده کنند.

اخلاق و معنویت. برنامه‌ریزی یک سیستم ASI با اصول اخلاقی و معنوی می‌تواند پیچیده باشد، زیرا بشریت هرگز به طور جمعی بر روی یک مجموعه از کدهای اخلاقی یا معنوی توافق نکرده است. یک سیستم ASI که به طور نامناسب برنامه‌ریزی شده و مسئول مراقبت‌های بهداشتی یا تصمیمات سیاسی باشد، می‌تواند اثرات منفی بر انسان‌ها داشته باشد. مردم همچنین سوالات اخلاقی را در مورد اینکه آیا یک سیستم ASI غیرانسانی باید بر انسان‌ها برای تصمیم‌گیری اختیار داشته باشد، مطرح کرده‌اند.

اثرات زیست‌محیطی. در حال حاضر، هوش مصنوعی اثرات زیست‌محیطی عمده‌ای دارد. به عنوان مثال، آموزش و ادامه کار مدل‌های هوش مصنوعی با تقاضای انرژی بالایی همراه است که میزان انتشار کربن در جو را افزایش می‌دهد، تولید سخت‌افزار نیاز به استخراج فلزات کمیاب دارد و مقادیر زیادی آب نیز برای خنک کردن مراکز داده مصرف می‌شود. همه این تأثیرات می‌تواند هوش مصنوعی پیشرفته‌تر را بدتر کند.

حریم خصوصی داده‌ها. هوش مصنوعی فعلی برای آموزش صحیح به حجم عظیمی از داده‌ها نیاز دارد. در بیشتر مواقع، داده‌ها از محتوای تولید شده توسط مصرف‌کننده عمومی یا محتوای خریداری شده توسط شخص ثالث جمع‌آوری می‌شوند. این امر بحث گسترده‌تری در مورد اخلاق هوش مصنوعی و چگونگی ارتباط آن با حریم خصوصی داده‌ها به همراه داشته است. بسته به نحوه توسعه آن، «هوش فوق‌العاده مصنوعی» (ASI) ممکن است بحثی جدی‌تر را پیرامون حریم خصوصی داده‌ها به میان آورد.

هوش مصنوعی مصنوعی (ASI) هنوز در حد تئوری است، بنابراین هیچ نمونه واقعی از ماشین‌ها یا سیستم‌های فوق هوشمند وجود ندارد. نمونه‌هایی از هوش ماشینی در داستان‌های علمی تخیلی شامل موارد زیر است:

-R2-D2 از فیلم جنگ ستارگان، که می‌توانست چندین عملیات فنی فراتر از توانایی‌های یک انسان انجام دهد.

-HAL 9000 از فیلم استنلی کوبریک، 2001: یک ادیسه فضایی، که یک برنامه کامپیوتری بود که می‌توانست عملکرد کل یک سفینه فضایی بین ستاره‌ای را کنترل کند.

-J.A.R.V.I.S. از مرد آهنی مارول، که به عنوان یک دستیار هوش مصنوعی بسیار پیشرفته برای تونی استارک عمل می‌کرد. این دستیار می‌توانست زبان طبیعی را درک و با آن ارتباط برقرار کند، لباس مرد آهنی را کنترل کند و بعداً به هسته هوشیاری اندروید ویژن تبدیل شد.

نمونه‌های واقعی از سیستم‌های هوش مصنوعی که می‌توانند به عنوان پایه سیستم‌های هوش مصنوعی آینده مورد استفاده قرار گیرند عبارتند از:

-دستیارهای شخصی با تشخیص گفتار طبیعی، مانند سیری اپل و الکسا آمازون.

-الگوریتم‌های توصیه یادگیری ماشینی، مانند الگوریتم‌هایی که نتفلیکس برای پیشنهاد نمایش‌ها و فیلم‌های جدید بر اساس سابقه مشاهده و جستجوی کاربر استفاده می‌کند.

-ماشین‌های خودران، مانند خودروهای ساخته شده توسط تسلا.

-ابزارهای یادگیری ماشینی که به پزشکان در تشخیص و درمان کمک می‌کنند.

ASI اغلب با AI و AGI مقایسه می‌شود، اما تفاوت‌های کلیدی متعددی میان آن‌ها وجود دارد.

هوش مصنوعی (AI)

هوش مصنوعی با ویژگی‌های زیر تعریف می‌شود:

به آن «هوش مصنوعی محدود» (Narrow AI) یا «هوش مصنوعی ضعیف» (Weak AI) گفته می‌شود که برای هدفی خاص طراحی شده است.

وجود دارد و قابل استفاده است.

شامل طیفی از ماشین‌ها، سیستم‌ها و تکنیک‌هایی است که می‌توانند وظایفی را انجام دهند که نیازمند هوشی در سطح انسان است.

برای اهداف مشخصی طراحی شده است؛ مانند حل مسائل و انجام کارهای خاصی نظیر ترجمه. با این حال، فاقد توانایی‌های هوش عمومیِ مشابهِ مغز انسان است.

برای ایجاد الگوریتم‌های یادگیری ماشین، به سخت‌افزار و نرم‌افزار تخصصی نیاز دارد.

مدل‌های رایجی که در آن‌ها از هوش مصنوعی استفاده می‌شود عبارتند از: شبکه‌های عصبی مصنوعی، پردازش زبان طبیعی (NLP)، تشخیص گفتار، بینایی ماشین، رباتیک و مسیریابی.

کاربردهای فعلی آن شامل چت‌بات‌ها، مترجم‌ها، دستیارهای مجازی، سیستم‌های خبره و خودروهای خودران است.

هوش مصنوعی عمومی (AGI)

هوش مصنوعی عمومی با ویژگی‌های زیر تعریف می‌شود:

اغلب از آن به عنوان «هوش مصنوعی قوی» (Strong AI) یاد می‌شود.

هنوز محقق نشده است.

هدف آن قادر ساختن ماشین‌ها به انجام هر کاری است که نیازمند توانایی‌های شناختی انسان باشد.

این نوع هوش دارای قابلیت‌های متعدد انسانی خواهد بود؛ از جمله خودآگاهی، تصمیم‌گیری، حل مسئله، هوشیاری، مهارت‌های اجتماعی، مسیریابی، مهارت‌های حرکتی ظریف، ادراک حسی، خلاقیت و درک زبان طبیعی.

پژوهشگران هوش مصنوعی معتقدند که این مرحله، گام ضروری بعدی برای دستیابی به «هوش مصنوعی فوق‌العاده» (ASI) است.

هوش مصنوعی فوق‌العاده (ASI)

هوش مصنوعی فوق‌العاده با ویژگی‌های زیر تعریف می‌شود:

اغلب از آن به عنوان «هوش مصنوعی قوی» (Strong AI) یاد می‌شود.

هنوز محقق نشده است.

هدف از طراحی ASI فراتر رفتن از شبیه‌سازی ساده مغز است، به طوری که بتواند هرگونه عملکرد شناختی را بهتر از انسان انجام دهد. ASI می‌تواند مسائل دشوار فنی و علمی را که انسان‌ها هنوز حل نکرده‌اند، حل کند و تقریباً هر چیزی را ابداع یا کشف نماید.

ASI تمام قابلیت‌های هوش مصنوعی عمومی (AGI) و انسان‌ها را داراست و علاوه بر آن، از توانایی «خودبه‌سازی» (بهبود خود) — مانند ارتقای هوش خود — برخوردار است.

دستیابی به ASI نیازمند پیشرفت‌های چشمگیر در علوم کامپیوتر، فناوری ابررایانه‌ها و نسل بعدی هوش مصنوعی است.

برخی از کارشناسان معتقدند که ASI خطری وجودی برای بشریت محسوب می‌شود و اگر به درستی قانون‌گذاری و کنترل نشود، می‌تواند به فاجعه‌ای جهانی منجر گردد.